Streszczenie

Psychogram i socjogram to dwa podstawowe narzędzia profilowania psychologii operacyjnej - fundament, na którym opierają się wszystkie pozostałe metody: werbunek, prowadzenie informatora i Zersetzung. Psychogram jest ustrukturyzowanym profilem osobowości jednostki; socjogram - mapą jej sieci społecznej. Razem odpowiadają na dwa pytania operacyjne: którędy złamać lub pozyskać człowieka i przez kogo na niego wpłynąć.1,2

Ten artykuł rozkłada oba narzędzia na czynniki - w sposób, w jaki opisuje się model diagnostyczny lub kompetencyjny: wymiary, wskaźniki, źródła danych i sposób przełożenia profilu na decyzję.

Psychogram: profil osobowości jako siatka kryteriów

Podstawę teoretyczną dawał wykładany w uczelni Stasi blok "psychologiczne podstawy analizy osobowości w pracy operacyjnej". W praktyce werbunkowej przybrał on postać "Anforderungsbild mit psychologischen Kriterien" (obraz wymagań oparty na kryteriach psychologicznych) - ustrukturyzowanej listy cech, jakie kandydat musi spełniać, wraz z oceną możliwości wywierania na niego wpływu.

Psychogram porządkował człowieka wzdłuż stałych osi:

Oś profilu Co opisywała Zastosowanie operacyjne
Potrzeby i motywy pragnienie uznania, bezpieczeństwa, pieniędzy, bliskości, kariery, sensu punkt zaczepienia do werbunku lub nacisku
Przekonania i lojalności stosunek do ustroju, wartości, wobec kogo lojalny ocena "wrogości" i podatności na wpływ
Zdolności i dostęp inteligencja, kompetencje, dostęp do środowisk i informacji miara przydatności jako informatora lub wagi jako celu
Cechy charakteru próżność, odwaga lub lękliwość, impulsywność, potrzeba aprobaty dobór dźwigni: pochlebstwo, zastraszenie, prowokacja
Słabe punkty alkohol, seksualność, długi, tajemnice, poczucie winy, choroby, zależności materiał do kompromitacji i rozkładu
Więzi najważniejsze relacje i zależności pomost do socjogramu

Kluczowa jest ostatnia kolumna. Profil nigdy nie był opisem "dla samego opisu" - każda cecha była przypisana do możliwego użycia. To odróżnia psychogram od diagnozy psychologicznej: cel nie leży w zrozumieniu człowieka dla jego dobra, lecz w znalezieniu dźwigni.

Trzy kroki budowy psychogramu

Metoda była powtarzalna niezależnie od talentu wykonawcy:

  1. Zbieranie danych - z obserwacji, raportów informatorów, podsłuchu, kontroli korespondencji, tajnych wejść do mieszkania, dokumentów kadrowych, zdrowotnych i sądowych.
  2. Porządkowanie w profil - przypisanie faktów do stałych osi, aż powstanie spójny obraz z wyróżnionymi słabymi punktami i motywami.
  3. Operacjonalizacja - przełożenie profilu na decyzję: pozyskać, wpłynąć czy rozłożyć - a jeśli rozłożyć, to którym słabym punktem.

Skąd pochodziły dane

Profil nie brał się z domysłów - karmiły go wyspecjalizowane metody pozyskiwania wiedzy, każda z własną nazwą i doktryną (opisane szerzej w artykule o rozpracowaniu i sprawie operacyjnej):

Kanał Co dostarczał
Obserwacja operacyjna (Beobachtung) zewnętrzne zachowanie, kontakty, rytm dnia, miejsca pobytu
Rozpytanie (Ermittlung) charakterystyka celu z ust otoczenia, zdobyta legendowaną rozmową (rozmówca nie zna prawdziwego celu)
"Wyciąganie" (Abschöpfung) wiedza wyciągnięta wprost od celu w sterowanej rozmowie, z maskowaniem zamiaru
Kartoteki, poczta, podsłuch, włamania dane dokumentalne i z życia prywatnego

Całość spinała procedura kontroli operacyjnej osoby (OPK), którą leksykon wiąże z pytaniem "Kto jest kim?". Profil był więc końcowym produktem całej machiny rozpoznania - a jego budowa zaczynała się, zanim cel cokolwiek zrobił.3

Socjogram: mapa relacji jako mapa nacisku

Socjogram opisywał nie pojedyncze osoby, lecz strukturę powiązań celu:

  • węzły - rodzina, przyjaciele, współpracownicy, autorytety, osoby zależne od celu;
  • krawędzie - typ i siła więzi, kierunek wpływu, kto od kogo zależy emocjonalnie, materialnie i zawodowo.

Na tak zbudowanej mapie prowadzono analizę:

Pytanie analityczne Wynik operacyjny
Kto jest osobą centralną? czyja utrata najbardziej osłabi cel
Gdzie są punkty izolacji? które więzi da się przeciąć
Kogo można pozyskać blisko celu? gdzie umieścić informatora
Kogo skłócić z celem? jak wytworzyć nieufność wewnątrz sieci

Socjogram zamieniał więc więzi człowieka w listę celów pośrednich. Bardzo często rozbicie oparcia (rozwód, utrata przyjaciół, nieufność w grupie) było skuteczniejsze niż atak wprost - bo pozbawiało cel wsparcia, którego potrzebowałby, by przetrwać nacisk.

Dlaczego to działa: profil jako mnożnik

Sam profil nie krzywdzi. Jego siła polega na tym, że czyni każdą kolejną technikę precyzyjną. Werbunek trafia w rzeczywisty motyw kandydata; Zersetzung uderza w rzeczywisty słaby punkt ofiary; izolacja przecina rzeczywiście najważniejszą więź. Bez profilu wszystkie te działania byłyby przypadkowe. Z profilem stają się operacją szytą na miarę - i to jest istota psychologii operacyjnej jako metody.

Znaczenie dla psychiatrii represyjnej

  • Psychogram i socjogram to fundament całej metody - bez profilu pozostałe techniki są ślepe.
  • Każda cecha przypisana do użycia odróżnia profil operacyjny od diagnozy: to inżynieria dźwigni, nie zrozumienie człowieka.
  • Rozbicie sieci bywa skuteczniejsze niż atak wprost - dlatego socjogram jest równie ważny jak psychogram.
  • Ta sama logika wraca w relacjach jednostkowych - gaslighting to psychogram i rozbijanie oparcia w skali jednej rodziny.