Streszczenie

Staatsplan 14.25 był tajnym, państwowym programem dopingu sportowego NRD, sformalizowanym w 1974 roku. Nie jest to psychiatria w sensie ścisłym - ale należy do tej mapy, bo jest wzorcowym przykładem farmakologicznego instrumentalizowania ludzkiego ciała przez państwo: podawania środków zmieniających fizjologię człowieka bez jego zgody, w celu, który nie ma nic wspólnego z jego zdrowiem, na masową skalę i - co najważniejsze - także dzieciom.

Około 15 000 sportowców NRD, dorosłych i nieletnich, poddano systematycznemu podawaniu środków opisywanych im jako "witaminy". Około 9 000 z nich otrzymywało anaboliczno-androgenne sterydy, przede wszystkim Oral-Turinabol. Wielu było nieświadomymi małoletnimi, wybranymi do elitarnych szkół sportowych. Skutki - wirylizacja, uszkodzenia wątroby i serca, nowotwory, zaburzenia rozrodczości - część z nich nosi do dziś.1,2

Dlaczego doping należy do psychiatrii represyjnej

Ta strona opisuje mechanizm: użycie aparatu medycznego i farmakologicznego wobec celu, którym nie jest dobro człowieka, lecz jego kontrola lub wykorzystanie. Doping NRD realizuje ten mechanizm w czystej postaci, tyle że celem nie jest wyciszenie oporu, lecz wyprodukowanie wyniku. Ciało obywatela staje się narzędziem państwa: surowcem, z którego farmakologicznie wytłacza się medale i prestiż polityczny.

Wspólne z resztą mapy są cztery elementy:

  1. Brak zgody - sportowcom, zwłaszcza dzieciom, nie mówiono, co dostają ("niebieskie witaminy").
  2. Cel obcy pacjentowi - lek nie służył zdrowiu zawodnika, lecz wynikowi i propagandzie.
  3. Asymetria wiedzy i władzy - lekarz i trener wiedzieli, zawodnik nie; odmowa oznaczała koniec kariery.
  4. Medyczna fasada - substancje podawano w reżimie "opieki medycznej", z dokumentacją, planem i nadzorem lekarskim.

To ten sam szkielet, który w farmakologii represyjnej odróżnia leczenie od przymusu: wskazanie, zgoda, korzyść pacjenta. Tu wszystkie trzy są odwrócone.

Aparat: plan, komisja, przemysł

Staatsplan 14.25 nie był marginesem ani inicjatywą pojedynczych trenerów. Był elementem polityki państwa, koordynowanym z góry i wpisanym w strukturę sportu wyczynowego NRD.

Element Funkcja
Staatsplan 14.25 (1974) tajny plan państwowy; doping jako część procesu treningowego, z naciskiem na środki trudne do wykrycia
Centralna Komisja Dopingowa koordynacja badań, pozyskiwania i dystrybucji substancji
Manfred Höppner naczelny lekarz DTSB, koordynator komisji, kluczowa postać programu
Jenapharm wschodnioniemiecki producent farmaceutyczny wytwarzający Oral-Turinabol
Kluby i szkoły sportowe poziom wykonawczy: podawanie środków zawodnikom, w tym dzieciom

Nacisk na środki trudne do wykrycia i własny system kontroli antydopingowej (służący nie eliminacji dopingu, lecz uniknięciu wpadki na zawodach) pokazuje, że była to operacja zaprojektowana - z badaniami, logistyką i tajnością rodem z aparatu bezpieczeństwa.

Oral-Turinabol i "niebieskie witaminy"

Głównym środkiem był Oral-Turinabol (chlorodehydrometylotestosteron) - doustny steryd anaboliczno-androgenny produkowany przez Jenapharm. Podawano go jako małe niebieskie tabletki, zawierające androgen, opisywane zawodnikom jako witaminy lub środki wspomagające regenerację. Młodzi sportowcy przyjmowali je codziennie, często nie wiedząc, czym są; zakazywano im o tym mówić.1,2

Mechanizm biologiczny sterydu anaboliczno-androgennego jest dwutorowy:

  • działanie anaboliczne - budowa masy i siły mięśniowej, szybsza regeneracja (efekt pożądany przez program);
  • działanie androgenne - maskulinizacja organizmu (efekt "uboczny", szczególnie niszczący u dziewcząt i kobiet).

U zawodniczek oznaczało to wirylizację: nadmierne owłosienie (hirsutyzm), obniżenie głosu, zaburzenia libido i cyklu, zmiany sylwetki. U dzieci, których organizm dopiero się rozwijał, ingerencja w gospodarkę hormonalną była szczególnie poważna.

Skutki: ciało jako koszt medalu

Konsekwencje zdrowotne udokumentowano u tysięcy zawodników - wiele z nich ujawniło się dopiero po latach:1,2

Obszar Skutki
Hormonalne i rozrodcze wirylizacja u kobiet, zaburzenia cyklu, niepłodność, zaburzenia libido
Wątroba uszkodzenia, guzy, nowotwory
Serce i krążenie powikłania kardiologiczne
Nowotwory podwyższona zapadalność w wieku dojrzałym
Potomstwo wady wrodzone u dzieci dopingowanych zawodniczek
Psychika depresja, wahania nastroju, poczucie zdrady i utraty kontroli nad własnym ciałem

Symbolem stała się historia Heidi Krieger, mistrzyni Europy w pchnięciu kulą (1986). Przymusowa maskulinizacja sterydami tak głęboko zmieniła jej ciało i tożsamość, że po latach przeszła korektę płci i żyje jako Andreas Krieger. To skrajny, ale nieodosobniony przykład tego, jak farmakologiczna ingerencja państwa w ciało dziecka i młodej kobiety zdeterminowała całe życie.

Rozliczenie

Po zjednoczeniu Niemiec program stał się przedmiotem śledztw i procesów. W 2000 roku skazano kluczowe postacie systemu, w tym Manfreda Ewalda - wieloletniego szefa sportu NRD - oraz Manfreda Höppnera, za współudział w spowodowaniu uszczerbku na zdrowiu zawodników, w tym nieletnich. Powstał też fundusz odszkodowawczy dla poszkodowanych.1

Jak przy innych przypadkach na tej mapie, rozliczenie było częściowe. Skazano organizatorów, ale skutki zdrowotne pozostały nieodwracalne, a wielu wykonawców - lekarzy i trenerów - nigdy nie poniosło konsekwencji. Powtarza się tu wzór znany z Zersetzung: system, który działał latami za wiedzą władz, po upadku ustroju bywa przedstawiany jako suma indywidualnych ekscesów.

Znaczenie dla psychiatrii represyjnej

  • Staatsplan 14.25 pokazuje farmakologiczne instrumentalizowanie ciała w najczystszej formie: lek podawany bez zgody, w celu obcym zdrowiu, na masową skalę, w tym dzieciom.
  • Medyczna fasada działała identycznie jak w psychiatrii represyjnej - dokumentacja, nadzór lekarski i język "opieki" osłaniały działanie, które było wykorzystaniem człowieka, nie leczeniem.
  • Dzieci jako obiekt inżynierii farmakologicznej łączą ten przypadek z amerykańskimi programami dla młodzieży i z innymi formami "formowania" opisanymi na stronie.
  • To wariant represji nastawiony na produkcję, nie na wyciszenie - a jednak oparty na tym samym naruszeniu: państwo rości sobie prawo do decydowania, co zostanie wstrzyknięte w ciało obywatela i po co.